Bilge köyü katliamı: Bakanlık neden kusursuz?

Read Time:5 Minute, 50 Second
Bilge köyü katliamı: Bakanlık neden kusursuz?

Deniz Tekin DİYARBAKIR – Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Bilge köyünde 4 Mayıs 2009’da devlet tarihinin en büyük sivil katliamlarından biri …

Deniz Tekin

DİYARBAKIR – Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Bilge köyünde 4 Mayıs 2009’da devlet tarihinin en büyük sivil katliamlarından biri yaşandı. Habip Arı ve Sevgi Çelebi’nin nişan merasimi için bir araya gelenlerin bulunduğu meskene, silahlarla yapılan akında 7’si çocuk, 1’i gebe bayan olmak üzere yekun 44 kişi öldü. Katliamda anaları Kafiye Arı, babaları Mithat Arı, kardeşleri Habip Arı ile 5 yaşındaki Rojdan Arı’yı kaybeden Mehmet Arı, Amine Arı, Melike Esenkuş, Remziye Altaş, Resul Arı ve Sultan Arı, vukuatta devletin koruculara verdiği silahların da kullanılmış olması gerekçesiyle 2017’de İçişleri Bakanlığı aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açtı.

KORUCU SEÇİMİ SIKINTILI

Ailenin, avukatları aracılığıyla Mardin 1. Yönetim Mahkemesi’ne sunduğu dava dilekçesinde, katliamın planlayıcısı olmakla suçlanan Mehmet Çelebi ile sanık Abdulhakim Çelebi’nin katliamın yaşandığı tarihte muvakkat köy korucusu oldukları hatırlatıldı. Köy korucuları Mehmet ve Abdulhakim Çelebi’nin, devletin hizmetleri nedeniyle kendilerine verdiği iki adet Kalaşnikof marka silahı Kafiye, Mithat, Habip ve Rojhan Arı’nın öldüğü katliamda kullandıklarının, Çorum Ağır Ceza Duruşması kararı ve balistik raporuyla tespit edildiğine dikkat çekildi. Devletin, kamu kurumları ve kendi aksiyonlarından kaynaklanabilecek tüm risklere karşı tüm bireyleri muhafaza yükümlülüğünün olduğu söz edilen dilekçede, “Davalı yönetimin kelam konusu muvakkat köy korucularının seçiminde ve hizmete kabulünde hizmet gereklerine münâsib hareket etmediği anlaşılmaktadır. Hizmete kabul koşullarını taşımayan şahıs yahut şahısların seçiminde gereken dikkat ve ihtimamın gösterilmediği açıktır. Faillerin cürümlerinin niteliği ve aksiyonlarını gerçekleştirirken kullandıkları silahın davalı idarece faillere tevdi edilen silahlardan kaynaklanması nedeniyle yönetimin hizmet kusuru bulunmaktadır” denildi.

BAKANLIK, DAVANIN REDDEDİLMESİNİ İSTEDİ

İçişleri Bakanlığı’nın davayı kabul eden Mardin 1. Yönetim Mahkemesi’ne gönderdiği savunma dilekçesinde davanın reddedilmesi istendi. Bakanlık, katliam ile ilgili çeşitli savların ortaya atıldığını, bu argümanların araştırıldığını fakat katliamın nedenlerinin tam olarak tespit edilemediğini savundu.
Köy korucuları olan Abdulhekim Çelebi ve Mehmet Çelebi’nin vesair sanıklarla birlikte fikir ve aksiyon birliği içinde öldürme kastıyla hareket ettiğini belirten Bakanlık, tüm sanıkların katliamda kime ateş ettiğinin bir kıymeti olmaksızın tüm kabahatlerden birlikte sorumlu olduğunu savundu. Katliamın failleri olan köy korucularının kendilerine verilen silahları vazifeleri dışında “şahsi bir suçta” kullandığını, bunun vazifeleriyle bir ilgisinin olmadığını ileri süren Bakanlık, İçişleri Bakanlığı’nın bundan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını savundu.

KÖY KORUCUSU GAYRI SİLAH DA KULLANDI

Mardin 1. Yönetim Duruşması, 2019 yılında verdiği kararla davayı reddetti. Duruşma ret münasebetinde, katliamla ilgili yapılan soruşturma ve yargılama sonucunda katliamın nedenine ait tek bir sebebe ulaşılamadığını tabir ederek, Çorum Ceza Mahkemesi’nin gerekçeli kararında katliamın, “köyde yaşayan ailelerden birinin köydeki öteki ailelerin kimilerini büsbütün yok etme, köyü külliyen el geçirme hadisesi olduğunu düşündürdüğü”ne dair değerlendirmesine mekan verdi. Duruşma, köy korucusu olan sanık Mehmet Çelebi’nin devletin verdiği silah dışında öteki silahı olduğunu ve bu silahı da katliamda kullandığını kaydetti.
Köy korucusu Ahmet, Ömer ve M. Sait Çelebi’nin, operasyonlar için kendilerine verilen patlayıcı unsur el bombasını maaşını aldıkları devletten habersiz bir formda bulundurdukları için ceza aldığını hatırlattı.

‘KİŞİSEL KUSUR’ DENİLDİ

Katliamın faili olan iki köy korucusunun bu hareketlerini kamu vazifesini yürüttükleri sırada yapmadıklarını savunan duruşma, “Olayda muvakkat köy korucularına ilişkin silahlar dışındaki silahların da kullanıldığı. Yönetimin, hadise alanı ve etrafında güvenliği sağlamaları için istihdam ettiği kimselerin büsbütün kendi kusurlarından ve şahsî husumetlerinden kaynaklı olarak gerçekleştirdikleri. Hareketlerinden sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığı ve bu nedenle davalı yönetimin vakada rastgele bir kusurunun ve kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır” dedi. Başkaca duruşma, bakanlığın bin 980 TL olan avukatlık vekalet fiyatının Arı ailesinden öğrenim edilerek İçişleri Bakanlığı’na verilmesine karar verdi. Gaziantep Yer Yönetim Duruşması 3. İdari Dava Dairesi, istinaf talebini reddetmesi üzerine Danıştay’a taşınan davada ise şimdi karar çıkmadı.

Avukat Hayrettin Hoş.

O SİLAHLAR OLMASAYDI…

Kararı kıymetlendiren Arı ailesinin avukatı Hayrettin Hoş, fail olan korucuların katliamı “kendi kusurları ve zatî husumetleri” nedeniyle yaptığı cihetindeki argümanın duruşmanın verdiği ret kararının temelini oluşturduğuna işaret etti. Şık, “Şayet o silahlar faillerin elinde olmamış olsaydı tahminen orada katliama uğrayan birçok insanın hayatı kurtulmuş olurdu ya da katliam yaşanmayabilirdi. Hadiseye hukuk çerçevesinde yaklaşırsak, devletin kamu hizmeti nedeniyle silah tevdi ettiği kişinin bu silahı ferdî gayesi için kullanıp kullanmayacağını öngörebilme mecburiliği var. Buna nazaran bir kıymetlendirme yapıp ona nazaran silah vermesi gerekiyor. Devlet, o silahı verdiği şahsın bu türlü bir suça bulaşma ihtimalini de göz önünde bulundurmak zorundadır. Silah verdiği korucular hakkında ehil kıymetlendirme ve inceleme yapmayan yönetimin, bu hadisede dolaylı da olsa hatanın işlenmesinde bir eği var. Türel sorumlulukları mevcuttur” dedi.
Gaziantep Nahiye Yönetim Duruşması 3. İdari Dava Dairesi’nin, mahallî duruşma kararına karşı yaptıkları itirazı değerlendirmeden tek bir cümle ile istinaf taleplerini reddettiğini söyleyen Şık, bunun üzerine kararı taşıdıkları Danıştay’ın davada ne karar vereceğini merakla beklediklerini ve tüzel mücadeleyi sonuna kadar sürdüreceklerini vurguladı.

Ne olmuştu?

Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Bilge köyünde 4 Mayıs 2009’da Habip Arı ve Sevgi Çelebi’nin nişan merasiminin yapıldığı meskene silahlarla yapılan baskında, 7’si çocuk, 1’i gebe bayan olmak üzere 44 kişi öldü, 2’si çocuk 3 kişi de yaralandı. Hadise anında konutta bulunan 7 kişi ise katliamdan yara almadan kurtuldu. Katliamda, ana ya da babalarını kaybeden 74 çocuk devlet muhafazasına alındı. Güvenlik gerekçesiyle Çorum 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne nakledilen davada 2010 yılında karar çıktı. Duruşma, sanıklar Mehmet Çelebi, Abdulhakim Çelebi, Mehmet Sait Çelebi, Ömer Çelebi, Mehmet Emin Çelebi ve Süleyman Çelebi’ye “iştirak halinde tasarlayarak canavarca hisle kasten öldürme” kabahatlerinden 44’er defa ağırlaştırılmış müebbet mahpus, hadise tarihinde çocuk olan Mehmet Şirin Çelebi’yi ise 44 kere 15 yıl mahpus cezasına çarptırdı. Karardan sonra kimi sanıklar “Yaşasın kötülük” diyerek kararı protesto etmişlerdi. Katliamın faillerinden Süleyman Çelebi hükümlü olduğu Sincan 1 Nolu F Tipi Cezaevi’nde 2011 yılında banyonun penceresine kendini iple asarak intihar etmişti.
Çorum 1. Ağır Ceza Duruşması gerekçeli kararında katliam için “tek bir sebebe bağlı olmaksızın umumi bir rant hengamesi, köyün tamamını ele geçirmek saiki ile işlendiği kanısının uyandığı” tespiti yapmıştı.

İçişleri Bakanlığı: 24 yılda 38 bin 945 korucu hata işledi

Bilge köyünde yaşanan katliamın kimi faillerinin süreksiz köy korucusu olması, 26 Mart 1985 tarihinde 442 Sayılı Köy Kanunu’nun 74’üncü hususunda yapılan değişiklik yapılarak Şark ve Güneydoğu yerlerindeki bölgelerde yürürlüğe giren muvakkat köy koruculuğu sistemini tartışmaya açmıştı. İçişleri Bakanlığı 2019 yılı Kasım ayı itibariyle Türkiye’de 26 vilayette yekun 54 bin 7 köy korucusu bulunuyor. İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) köy korucularının tarafından yapılan insan hakları ihlallerine ait hazırladığı raporda, Ocak 1990-Mart 2009 tarihleri arasında 183 kişinin köy korucuları tarafından öldürüldüğü, 562 kişinin de azap ve istenilmeyen muameleye maruz kaldığı, 259 kişinin yaralandığı, 38 köyü yaktığı, 14 köyü ise boşalttığı belirtildi.
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Encümeni Başkanlığı’nın Bilge köyünde yaptığı incelemenin akabinde 2009 yılında açıkladığı raporda ise, İçişleri Bakanlığı’nın olgularına nazaran 1985 ile 2009 yılının Mart ayı arasında hizmet yapan 123 bin 476 muvakkat köy korucusundan 38 bin 945’i hakkında isimli yahut idari süreç yapılarak hizmetlerine son verildiği kaydedildi. Raporda, korucu olan şahısların, bu hizmetin sağladığı avantajları gayrı kimselere karşı bazen etik dışı bazen de yasa dışı bir biçimde kullandıkları tabir edildi. Raporda, bunun önüne geçilmesi için korucuların disiplin altına alınmaları, korundukları izlenimini doğuracak davranışlardan uzak durulması, faaliyet meydanlarının türel çerçevesinin çok iyi belirlenerek keyfi pratiklere sebebiyet verilmemesi gerektiği teklifinde bulunulmuştu.

Gazete Duvar

0 0
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

gaziantep escort gaziantep escort bayan escort gaziantep muhafazakar villa kullanıcı yorumları kullananlar evlilik sitesi